کتاب منتهی الآمال 2 جلدی تاریخ چهارده معصوم(اثر شیخ عباس قمی)

منتهی الآمال کتابی فارسی درباره زندگانی و سیره چهارده معصوم (صلوات الله علیهم) اثر شیخ عباس قمی عالم شیعی قرن چهاردهم مؤلف در این کتاب با استفاده از منابع پرشمار، به تفصیل از زندگی چهارده معصوم سخن گفته است. منتهی الآمال چهارده باب و هر باب آن فصولی دارد که به ترتیب از احوال شخصی، مناقب و فضائل، حوادث خاص مربوط به هر امام، فرزندان و خانواده، راویان حدیث و تاریخ و اصحاب اهل بیت سخن می‌گوید. منتهی الآمال از کتابهای مشهور میان شیعیان به شمار می‌رود. منتهی الآمال شامل یک دور شرح زندگانی چهارده معصوم است و غالبا درباره هر معصوم به این موضوعات پرداخته است: ولادت، نام، لقب، کنیه، بخشی از فضائل و ویژگی‌های اخلاقی هر معصوم، معجزات و دلایل امامت هر امام، سخنان حکمت‌آموز امامان، شهادت معصومان و چگونگی خاکسپاری و محل دفن آنان. شیخ عباس قمی مولف کتاب در مقدمه کتاب خود انگیزه اصلی خود از نوشتن منتهی الامال را آن دسته از اخبار و روایاتی دانسته که احیای احادیث ائمه و اولیای الهی و گریه بر مصائب آنان را از بزرگترین عبادات خوانده است. او در این کتاب به دنبال ذکر ولادت، بیان مصائب پیامبر اکرم و همچنین ائمه معصوم است. علاوه بر آن، برخی از فضایل، مناقب و اخلاق معصومین را ذکر کرده، با این هدف که با خواندن و شنیدن این موارد، به ثواب احیای احادیث معصومین برسند و با گریه بر مصائب آنان، درجات مقربین را درک کنند. شیخ عباس قمی، کتاب خود را در کمال ایجاز و اختصار معرفی می‌کند که در چهارده باب مرتب شده است. محدث قمی، در بیان مطالب غالباً منابع خود را نام برده و در چاپ اخیر که به همت باقری بیدهندی تصحیح شده، این منابع با ذکر جلد و صفحه، استخراج و در پاورقی ارائه شده است.[4] سعی وی بر آن است که روایت‌های مختلف درباره یک واقعه را ذکر کند. از جمله مآخذ این کتاب می‌توان به کتب شیخ مفید به خصوص الارشاد، کتب شیخ صدوق مانند عیون الاخبار و امالی، کتب شیخ طوسی و کتاب کافی، اعلام الوری، اثبات الوصیة، کتب ابن طاووس، الخرائج و الجرائح، مناقب ابن شهر آشوب، تذکرة الخواص، کتب تاریخ عمومی مانند تاریخ طبری و تاریخ یعقوبی و مروج الذهب، کتب تاریخ محلی و رجال مانند تاریخ قم و تاریخ بغداد و دمشق و رجال نجاشی اشاره کرد. مؤلف همچنین در لابلای مطالب با عبارت «مؤلف می‌گويد» به توضیحات یا اظهار نظرهایی درباره اخبار و گزارش‌های نقل شده پرداخته و بر ارزش کتاب افزوده است. با آنکه بیان مؤلف، فارسی و البته به سبک دوران مؤلف است، عبارات عربی مانند سخنان معصومین و متن دعاها و اشعار فراوانی نقل و غالباً ترجمه شده است